Bugun...


Şükran KABA

facebook-paylas
'Kara Gelin'
Tarih: 04-02-2019 09:59:00 Güncelleme: 04-02-2019 10:07:00


Recep Amca’ya  “Kara gelin buharlıyı anlat.“ dediğimde; kırlaşan, tente gibi gözlerini gölgeleyen kaşlarının arasından cam kırığı yeşili gözleri parladı. İçinde tek tük dişleri kalan ağzını açarak gülmeye başladı. Bu gülümseyiş bir bebeğin gülümsemesini andırıyordu. “Ne anlatayım kızım, 35 yıl olmuş o kara gelinden ayrılalı, bizi böyle kocatıp bir köşeye attı.” Ve arkasından hüzünlenen sesiyle ekledi: “Onun da şaşaalı günleri bitti, gitti. Duyuyorum da kalan 3-5 taneyi de müzelere koymuşlar. Dumanı tütmez, benim gibi bacakları tutmaz, kös kös oturur, dururlar.” Gözleri buğulanmıştı. 35 yılın tortularını temizleyip, anıları ışıl ışıl parlatmak, yaşanmışlıkları sözcüklerle anlatmak kolay değildi. Sözcükler bebek ağzından dökülürken, o kendine özgü şivesiyle her cümlenin başında “Anadın mı?” diyordu.

“Buharlı lokomotif, yolculuğuna depolarda hazırlanırdı. Tender denilen bölüme kömür ve su konulurdu. Yola koyulmadan 2-3 saat önce kara gelinin yanında olurduk. Rayların zenci dilberinin siyah tenini siler, pirinç kısımlarını parlatır, aşınmaları önlemek için yağlar, temizliğini yapar, suyunu, kömürünü kontrol ederdik. Kara gelini, yolculuğa taze gelin gibi, sultanlar gibi hazırlardık. O zaman görev her şeyin üstündeydi. Yapamadım, edemedim gibi gerekçeler çok ayıp karşılanırdı. Öyle ki, silecek üstüpü bulamazsak, gömleğimizi çıkarıp silerdik. İş terbiyesi çok mühimdi. Anadın mı?

Yola düştüğümüzde nefes dahi alamazdık. Eskişehir-Haydarpaşa arası 313 kilometre. Bu yolu 70 kilometre hızla 10 saatte alırdık. Kara gelin kah dellenir, kah pamuk gibi olurdu. Rampalarda kömüre doymaz, inişlerde ise yemek beğenmeyen ağır misafir gibi, kömüre burun kıvırır;  salına salına inerdi. 10 saat boyunca tek başıma 7-8 ton kömürü ateşin yandığı yer olan foyaya fayrap ederdim. Foyadaki ateşin sıcaklığı 5000 dereceye çıkardı. Kara gelinin canı, suyla yerine gelirdi. Ankara-Eskişehir arasında 50-60 ton suyu yutarcasına içerdi. Tenderinde 32 ton suyla yola çıkan kara geline, ara istasyonlarda su cenderelerinden su alırdık. Yolculuk Konya’ya ise, kömür  12-13 tona kadar çıkardı.. Kömürün hasını severdi. Az ısıtıyor diye Kütahya kömürünü beğenmez; illa , Seyitömer, Ereğli ya da Soma kömürü isterdi.

Ateşçinin iyi ateşçi olduğu, kara gelinin saçlarından tüten dumandan belli olurdu. Duman mutlaka açık gri olmalıydı. Savurduğu saçları siyahlaşırsa, kömürü iyi yakamadığın anlaşılırdı. Kömür, yeterli ısıyı almak gerektiğinden;  mutlaka parlak ateşin içine atılır, kancayla karıştırılırdı. Ateşe iyi bakmak lazım kızım. Aşk gibi… Yansan da, kavrulsan da sırtını dönemezsin. Yoksa tüm emeklerin havaya gider. Anadın mı?

10 saat boyunca yeryüzü görmezdim. Yemeği ateşin başında atıştırırdım. Evden getirirdim azığımı. Teyzen Fikriye’nin yarı ömrü, azık hazırlamakla, siyahlaşan giysilerimi ağartmakla geçti. Yoldan geldiğimde çocuklar uyur olurdu. Uyurken öper, koklardım onları. İçimde yol yol olan hasreti böyle giderirdim. Sabahın köründe hazırlanan çantamı yüklenir, haydi yine yollara düşerdim. Yani, söyleyeceğim,  gece karanlığında gelir, gece karanlığında bir gölge gibi yuvayı terk ederdim. Ne kıştan, ne yazdan anlar bu meslek… Ne geceden, ne gündüzden… Anadın mı?

Kara gelin en küçük ihmale gelmez. Makinist bir gözü yoldayken, diğeriyle ateşçiyi kollardı. Sinyal minyal olmadığından, her an tetikte olurduk. Hele makaslarda… O kısık gözlü fenerlerin ışığında işaretleri seçmeye çalışırdık.

Sadece fayrap etmez ateşçi. Yolu da iyi bilmesi lazım. Suyu, kazanın basıncını ona göre ayarlaması lazım. Sürekli ateş üzerinde, diken üzerinde olması lazım. Sen bilmezsin, manometre diye bir şey var. Bakacaksın ki, kazan basıncı düşmeyecek. 16’dan aşağı indi mi yandın. Yoksa kara gelinin mecali kalmaz, yarı yolda bırakıverir. Diyeceğim kara gelini kızdırmaya gelmez.”

Şakayla “Recep Amca, 35 yılda kaç tane kara gelinin yüreğini kararttın” dedim.  Gururla devam etti:

“Bir ateşçi için en ayıp şey, kazanı yakmaktır kızım. Allah’a şükür hiçbirinin yüreğini karartmadım. Emanete hıyanet etmedim. Sicilimde bir uyarı bile yoktur. Anadın mı?

Buharlının sesi başkaydı. Hala anamın ninnisi gibi kulaklarımda çınlar, yüreğimi dağlar. Fikriye Teyzen, geldiğimi kara gelinin sevinç çığlığından anlardı. Ben de bilirdim hani,  geldiğimi anladığını. Anlayacağın yavuklu şarkısı gibidir buharlının sesi…

Kara gelin yataklara da düşürürdü. Ateşiyle kavurur, tenimizi boncuk boncuk terletirdi. Hafif bir esintide buza keserdik. Zatürree ateşçilerin, makinistlerin hastalığı…  Bildiğin yün fanila kara gelinin çeyizinden bize yadigar... Şimdi bile yün fanilayı üstümden çıkaramam. Giymeyip de ne yapacaksın? Bir de meşin yeleklerimiz vardı. Alışmışız bir kere… Üşütmeye göreyim, hemen sağ yanım sızlamaya başlar. Kara gelin bizi bebek gibi yaptı.

Kara gelinin elinden içtiğim çayın tadı hâlâ damağımda… Şimdi evde demlenen çay çay mı? Çay nasıl olur derseniz, ben kara gelinin çayı derim. Çay, ateşçilerin, makinistlerin yol arkadaşıdır. Mübareği matarada yapardık; suyunu, çayını kor, demire takar, salardık kazanın içine. Dakkasında kaynardı;  foyanın yanında demlemeye bırakırdık. Ah… kızım şimdi sallama çaylar çıktı, plastik bardaklarda… çay da çaylıktan çıktı…

Yolcularımızı sağ salim gideceği yere ulaştırdığımızda dünyanın en bahtiyar insanı olurduk. Görev sona erdiğinde elimizi, yüzümüzü yıkar, beyaz gömleğimizi, lacivert takım elbisemizi giyer, siyah kravatımızı takar, makinadan güvey gibi inerdik. İş tulumuyla inmek yakışık almazdı.”

Anlamamız mümkün mü Recep Amca? Saçlarını savura savura, şarkılar söyleyerek bir kısrak gibi dağları, tepeleri aşan, vadilerde süzülen kara gelinle yaşadığın aşkı anlamamız mümkün mü? Öylesi yaşanmıyor şimdi. Kimse başkası için gönül teri dökmüyor.  Binlerce derecelik ısının karşısında görevine gösterdiğin saygıyı, sabrı şimdi gösterecek delikanlılar maalesef artık yok aramızda. Her şeyimiz kolay yaşamak üzerine kurulu. Ne kadar az ter dökersek, o kadar akıllıyız. Her şeyi ne kadar kolay elde edersek, o kadar işimizi biliyoruz. Terlerimiz kurudu… Kör kuyular gibi içimiz kapatıldı, karartıldı. Üzerine ağır taşlar konuldu. Işıksız kaldık. Umudumuz, isteğimiz, çabamız, hep kendimize, yakınlarımıza dair… Oysa bir damla suda okyanusun coşkusu yaşanır mı? Bir tek ağaç, ormanın gücüne sahip midir?  Nice ateşçiler, makinistler, demiryolları için ülkeleri için birer damla, birer ağaç oldular. Birleştiler. Okyanus, orman oldular. Coşturdular, yüreklerinin gücüyle dağları devirdiler.

Ülkemizin bu siyah tenli çocukları, hoş sedalar bırakarak raylardan elini eteğini çekti. Sizleri hatırladıkça,  içimizde bir siyah kısrak, ülkemizin bütün dağlarına, bütün vadilerine, bütün ırmaklarına koşuyor, koşuyor, koşuyor…

 

Yazarıın önceki yazısı "Pencereler"'i okumak için tıklayınız...



Bu yazı 1514 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YAZARLAR
SON YORUMLANANLAR
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Başakşehir FK 32 19 4 9 62 31 66 +31
2 Trabzonspor 32 17 4 11 71 37 62 +34
3 Sivasspor 32 16 7 9 52 35 57 +17
4 Beşiktaş 32 17 10 5 54 40 56 +14
5 Galatasaray 32 14 8 10 50 34 52 +16
6 Alanyaspor 32 14 9 9 57 35 51 +22
7 Fenerbahçe 32 14 10 8 55 43 50 +12
8 Gaziantep FK 32 10 10 12 46 48 42 -2
9 Antalyaspor 32 10 11 11 38 50 41 -12
10 Göztepe 32 10 13 9 40 45 39 -5
11 Kasımpaşa 32 11 15 6 48 54 39 -6
12 Gençlerbirliği 32 9 14 9 39 51 36 -12
13 Denizlispor 32 9 15 8 31 46 35 -15
14 Konyaspor 32 7 13 12 30 46 33 -16
15 Yeni Malatyaspor 32 8 16 8 44 47 32 -3
16 Çaykur Rizespor 32 9 18 5 34 54 32 -20
17 Kayserispor 32 8 16 8 39 69 32 -30
18 MKE Ankaragücü 32 6 15 11 30 55 29 -25
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 33 18 6 9 45 27 63 +18
2 BB Erzurumspor 33 17 8 8 38 25 59 +13
3 Adana Demirspor 33 16 7 10 68 43 58 +25
4 Akhisarspor 33 16 8 9 43 35 57 +8
5 Bursaspor 33 17 8 8 48 38 56 +10
6 Fatih Karagümrük 33 14 8 11 50 39 53 +11
7 Altay 33 13 8 12 46 36 51 +10
8 Keçiörengücü 33 12 10 11 29 25 47 +4
9 Ümraniyespor 33 12 13 8 47 47 44 0
10 Giresunspor 33 12 13 8 38 45 44 -7
11 Menemenspor 33 11 12 10 41 45 43 -4
12 İstanbulspor 33 9 11 13 45 40 40 +5
13 Balıkesirspor 33 9 13 11 33 44 38 -11
14 Altınordu 33 8 13 12 36 43 36 -7
15 Boluspor 33 5 13 15 27 41 30 -14
16 Osmanlıspor FK 33 7 17 9 37 53 27 -16
17 Adanaspor 33 3 18 12 30 52 21 -22
18 Eskişehirspor 33 7 20 6 34 57 12 -23
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 28 23 1 4 64 11 73 +53
2 Manisa FK 28 19 3 6 79 31 63 +48
3 Hekimoğlu Trabzon 28 17 7 4 51 34 55 +17
4 Sancaktepe FK 28 16 8 4 51 23 52 +28
5 İnegölspor 28 13 9 6 41 30 45 +11
6 Afjet Afyonspor 28 13 11 4 47 30 43 +17
7 Tarsus İdman Yurdu 28 14 13 1 45 39 43 +6
8 Pendikspor 28 11 10 7 40 39 40 +1
9 Sarıyer 28 11 10 7 34 33 40 +1
10 Zonguldak Kömürspor 28 9 10 9 35 37 36 -2
11 Çorum FK 28 11 14 3 36 42 36 -6
12 Hacettepe Spor 28 11 15 2 37 48 35 -11
13 1922 Konyaspor 28 9 13 6 38 45 33 -7
14 Kırklarelispor 28 8 11 9 25 41 33 -16
15 Başkent Akademi FK 28 9 15 4 37 41 31 -4
16 Amed Sportif 28 7 14 7 28 46 28 -18
17 Gümüşhanespor 28 7 17 4 31 57 25 -26
18 Şanlıurfaspor 28 0 27 1 10 102 14 -92
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 28 16 5 7 49 24 55 +25
2 24Erzincanspor 28 14 4 10 47 22 52 +25
3 68 Aksaray Belediyespor 28 14 6 8 43 27 50 +16
4 1928 Bucaspor 28 14 7 7 47 34 49 +13
5 Artvin Hopaspor 28 12 5 11 38 21 47 +17
6 Düzcespor 28 12 6 10 32 18 46 +14
7 Karaköprü Belediyespor 28 10 6 12 25 22 42 +3
8 Çatalcaspor 28 9 5 14 39 28 41 +11
9 Silivrispor 28 8 6 14 37 31 38 +6
10 Sultanbeyli Bld. 28 9 8 11 33 27 38 +6
11 Kızılcabölükspor 28 8 8 12 39 37 36 +2
12 Yomraspor 28 9 10 9 28 30 36 -2
13 52 Orduspor FK 28 7 7 14 21 20 35 +1
14 Çankaya FK 28 9 12 7 33 37 34 -4
15 Şile Yıldızspor 28 6 11 11 23 30 29 -7
16 Erzin Spor Kulübü 28 6 12 10 27 34 28 -7
17 Tokatspor 28 1 23 4 16 66 7 -50
18 Manisaspor 28 1 24 3 16 85 0 -69
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/07/2020 Galatasaray vs Göztepe
 18/07/2020 Gaziantep FK vs Kasımpaşa
 19/07/2020 Alanyaspor vs Denizlispor
 19/07/2020 Başakşehir FK vs Kayserispor
 19/07/2020 Beşiktaş vs Fenerbahçe
 19/07/2020 Çaykur Rizespor vs Yeni Malatyaspor
 19/07/2020 MKE Ankaragücü vs Antalyaspor
 19/07/2020 Sivasspor vs Gençlerbirliği
 19/07/2020 Trabzonspor vs Konyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 17/07/2020 Menemenspor vs Altınordu
 18/07/2020 Adana Demirspor vs İstanbulspor
 18/07/2020 Akhisarspor vs Keçiörengücü
 18/07/2020 BB Erzurumspor vs Ümraniyespor
 18/07/2020 Fatih Karagümrük vs Adanaspor
 18/07/2020 Giresunspor vs Altay
 18/07/2020 Hatayspor vs Bursaspor
 19/07/2020 Eskişehirspor vs Boluspor
 19/07/2020 Osmanlıspor FK vs Balıkesirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/03/2020 Van Spor 2 - 1 Ergene Velimeşe
 15/03/2020 Bodrumspor 0 - 1 Bandırmaspor
 15/03/2020 Kardemir Karabükspor 0 - 1 Niğde Anadolu FK
 15/03/2020 Ergene Velimeşe 0 - 3 Tuzlaspor
 15/03/2020 Van Spor 0 - 1 Sakaryaspor
 15/03/2020 Sivas Belediyespor 0 - 3 Kastamonuspor
 15/03/2020 Kahramanmaraşspor 0 - 1 Kırşehir Belediyespor
 15/03/2020 Uşak Spor 3 - 0 Elazığspor
 14/03/2020 Etimesgut Belediyespor 1 - 2 Eyüpspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/03/2020 Artvin Hopaspor 0 - 1 Sultanbeyli Bld.
 18/03/2020 Yomraspor 1 - 0 Serik Belediyespor
 15/03/2020 Kızılcabölükspor 1 - 0 Erzin Spor
 15/03/2020 Manisaspor 0 - 4 68 Aksaray Belediyespor
 15/03/2020 Serik Belediyespor 0 - 0 Düzcespor
 15/03/2020 Sultanbeyli Bld. 2 - 2 Silivrispor
 15/03/2020 Çatalcaspor 1 - 1 24Erzincanspor
 15/03/2020 Tokatspor 1 - 2 1928 Bucaspor
 15/03/2020 Artvin Hopaspor 2 - 1 Çankaya FK
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
HABER ARA
NAMAZ VAKİTLERİ
resmi ilanlar

Yeni Site Temamızı Nasıl Buldunuz?


nöbetçi eczaneler
YUKARI